De buit was enorm voor Ali Bitalzadeh, die vorige week met een punt voorsprong het open toernooi in Dieren won. Allereerst won hij daarmee 2250 euro en de titel ‘Open kampioen van Nederland'. Verder was het zijn derde meesternorm en mag hij nu de titel ‘internationaal meester' aanvragen. Tevens gold het resultaat als zijn eerste grootmeesternorm. Bitalzadeh, die ook wel Ali B. wordt genoemd, naar de rappende troetelallochtoon uit Almere, bond drie grootmeesters aan zijn zegekar: Chanda Sandipan, Sipke Ernst en Erik van den Doel. Volgens Elo-berekeningen hoefde hij tegen zijn negen tegenstanders slechts 2,7 punten te scoren, maar het werden er 7,5. Die enorme overscore van 4,8 is in Nederland waarschijnlijk nog nooit voorgekomen. Daarmee won hij in één klap 48 Elo-punten, een winst die sommige andere jonge spelers nog niet in een jaar boeken. Omdat hij uiteraard ook de beste Nederlander was, plaatste hij zich rechtstreeks voor het Nederlands kampioenschap van 2009. Daarmee troefde hij onder anderen Erik van den Doel en Friso Nijboer af, als zij aan het NK willen deelnemen moeten ze eerst de door hen gehate voorwedstrijden spelen. Het is aannemelijk dat Bitalzadeh na het aanhoren van al deze feiten de toernooidirecteur nog even heeft aangekeken en gevraagd: “Was dat het, of komt er nog meer?” Ali Bitalzadeh was in Dieren als een kind dat in een snoepwinkel niet kan kiezen en dan van de winkelier te horen krijgt: ach jongen, neem alles maar mee.
De negentienjarige Ali Bitalzadeh, zoon van een arts die uit Iran naar Nederland vluchtte, groeide op in Hardenberg en komt tegenwoordig uit voor het jonge vriendenteam van Utrecht. Daar is hij niet de sterkste speler, maar toch heeft geen van zijn teamgenoten ooit gepresteerd wat hij vorige week in Dieren deed. Hij speelde enkele creatieve aanvalspartijen, maar liet ook zien het eindspel goed te beheersen. Tegen de sterke meester Daan Brandenburg ging het heel vlot.
Bitalzadeh-Brandenburg
1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 e6 6.Le3 Le7 7.f4 0-0 8.Df3 Dc7 9.g4 Pc6 10.g5 Pd7 11.0-0-0 a6 12.Tg1 Pxd4 13.Lxd4 b5 14.Dh5 Te8 15.Td3 b4
16.f5
Je zou 16.Th3 Pf8 17.g6 fxg6 18.Txg6 verwachten, maar dit stukoffer is ook goed. Na 16...bxc3 kan wit 17.fxe6 spelen, omdat Te8 ongedekt staat, of 17.Txc3 Dd8 18.Th3 Pf8 19.f6 met winnende aanval.
16...Pf8 17.Lxg7
Als zwart deze pakt, volgt direct f6, Dh6 en mat. Die dreiging blijft er nu inzitten en de rest is niet moeilijk meer.
17...bxc3 18.Dh6 Db6 19.Lxc3 e5 20.f6
Zwart geeft het op. Weliswaar staat g1 ongedekt, maar na 20...Lxf6 21.gxf6+ Dxg1 22.Tg3+ Dxg3 23.hxg3 Pe6 24.Lh3 kan hij toch het mat niet verhinderen.
Bij zo'n formidabele toernooiwinst hoort behalve goed spel ook een portie geluk. In de tweede diagramstelling heeft Bitalzadeh met zwart tegen Sipke Ernst zojuist 66...a3 gespeeld, waarop Ernst de partij opgaf.
Na 67.Ta7 a2 mag hij nooit Kf2 of Ke2 spelen, omdat dan Th1 volgt, een elementaire wending. Wit moet dus 68.Kg2 spelen en vervolgens tussen g2 en h2 heen en weer spelen. Dan speelt zwart echter 68...e5 en loopt fluitend naar de overkant. Ernst miste echter de kans die hij zelf had tegen de zwarte koning die voorlopig gevangen zit. Die kans was 67.Kf4! a2 68.Kg5 Tg1+ 69.Kh6 en zwart mag niet promoveren op straffe van mat. Geen verschil maakt 68...Th1 69.Kg6. Zwart moet op g1 en h1 schaak geven en wit speelt zijn koning tussen g6 en h6: zetherhaling en remise. Als zwart toch op winst wil spelen, speelt hij 67.Kf4 a2 68.Kg5 Tf1 69.Kg6 Tf6+ 70.Kxf6 a1D+ 71.Kxe6, maar dan blijft de witte koning bij zijn toren, zodat de zwarte koning niet in het spel kan komen en remise onvermijdelijk is.
In de vorm van bondswedstrijden (er zijn nog vele groepen voor minder sterke spelers) bestaat het toernooi al sinds 1873. Dit jaar werd het voor de veertigste keer in de gemeente Rheden, nabij Arnhem, gehouden. Sinds 1955 wordt aan de winnaar van de hoogste groep de titel ‘Open kampioen van Nederland' verleend. De eerste winnaar was de jonge Frits Roessel, die een jaar later voor de derde keer jeugdkampioen van Nederland werd. In 1962 werd de 21-jarige Henny van Oosterom kampioen, die met zijn (nu) bekendere broer Joop tot een groep jonge Hilversummers behoorde die met HSG in de hoofdklasse speelde. Henny van Oosterom werd een jaar later zesde op het gesloten NK. In 1965 won de twintigjarige Eddie Scholl, die vijf jaar later kampioen van Nederland werd. In 1970 ging de open titel naar de achttienjarige Jan Timman, in 1979 naar de negentienjarige John van der Wiel. Deze voorgangers van Ali Bitalzadeh waren dus ongeveer even oud als hij nu. Twee werden grootmeester, anderen kozen voor een goede baan, bijvoorbeeld als arts of leraar. Bitalzadeh heeft net zijn vwo-diploma gehaald, gaat nu een jaar schaken en beslist dan welke kant hij opgaat.
Johan Hut
9 augustus 2008
Gooi- en Eemlander, Noord-Hollands Dagblad, Haarlems Dagblad/IJmuider Courant, Leidsch Dagblad